Blog 17.06.2026
AG GRdigital 2026: La cuorsa digitala cresce. Tgi vegn cun nus en l'excursiun digitala en muntogna?
Quai che resta suenter questa saira è confidenza: adina dapli fatschentas, organisaziuns e persunas s'uneschan, e sun convincius che nus mastgain la transformaziun digitala en il chantun Grischun ensemen. Notas d'ina saira fitg instructiva, il focus da la quala era il turissem, dentant las instrucziuns da la quala van dapli lunsch.
Era bugen passa las tschintg, la part formala finida, cur che la saira è daventada propi instructiva. Quatter persunas da quatter mund differents èn entrads sin il palc: ina content creatrina, in responsabel da project valaisan, in antraprenader en il champ da l'IA ed jau sco responsabel da la post da specialitad turissem da GRdigital. Tgi che discurra en Grischun cun fatschentas ed organisaziuns da transformaziun digitala, arriva normalmain tar tools, abunaments e listas da funcziuns. En questa saira ni ina giada.
Quai para ina detaila. È il punct entir.
Pertgè tuts quatter han discurrì, tenor mia perspectiva, da quai che è pli essenziala, da quai che vegn avant l'instrument ed enturn l'instrument: da problems veirs, da persunas, da datas ed dal curaschi da cumenzar simplamain. Quatter ch'i n'avevan mai concerdà uschia e tuttina menan il medem.
Var 120 persunas èn vegnidas ils mesemna, ils 17 da zercladur 2026, tar la ibW Scola auta professiunala da la Svizra orientala a Cuira per l'assemblea generala da GRdigital.
La part formala
Emprim era la part formala, il fatg actual da l'associaziun. Il president Jon Erni ha manà en var 45 minutas svelts tras il rapport ed il quint, trais commembers dal cussegl èn vegnids rielets (Aixa Andreetta, Reto Keller e Carla Caspar), l'equipa tar la sedaziun po quintar dapi 2025 sin il suppurt preziус da Daniel Fuchs e Flurina Jäger. Il fatg che Marcel Meyer ed en general tuts en ed enturn GRdigital èn vegnids premià sco Digital Shaper 2026 da la revista economica Bilanz mussa che nus essan sin la via giusta. Blers chosas èn vegnidas realisadas, enzatgei resta anc da far. Cun il nov contract da prestaziun vegn sper il turissem novamain il focus sin las PME en il chantun Grischun. Uschia lunsch il program obligatoric.
Il program accessoric
Suenter s'è avert la saira per tuts, sin plaz ed en stream. Ad avrir il bal era James Cristallo, che ha datg il bainvegni als ospits en num da la ibW Scola auta professiunala da la Svizra orientala. Suenter ha il cusseglier guvernativ Marcus Caduff purtà il salid dal chantun ed ha sutastrichà che GRdigital promova activamain la transformaziun digitala e la porta ensemen. Tras il program accessoric ha manà Nikolaus Schmid, commember dal cussegl, oratur ed actur, che ha dà spazia als quatter inputs cun maun lev, senza prender lur palc.
La part publica ha mess il turissem en il center. Dentant tgi che ha scultà attentivamain, ha capì svelt: Quai che qua vegnia dit d'hotels, implants da skis e destinaziuns vala uschia bain per il stampader a Domat/Ems sco per la Spitex en l'Engiadina u l'administraziun communala en Val Müstair. Il turissem era en questa saira mo l'exempel illustrativ. Menat eran tuts ils secturs dal chantun.
Marcel Meyer (Post da specialitad turissem GRdigital): Tgi che tschertga emprim l'instrument tschertga al lieu fals
Per quest input m'aveva metter in intent propri: scriver in contribut nua che l'intelligenza artificiala po m'gidar il meins pussaivel. Sco ina pitschna prova cuntraria che nus umans essan anc necessaris, betg mo en il turissem. Uschia hai cumenzà cun «Allegra zämma», tegnì l'entir discurs en rumantsch grischun, che l'IA dominescha surprendentamain mal, ed incorporà gieus da pleds cun la spina dorsala da noss turissem, cun tut las vischnancas grischunas.
Dal punct da cuntegn hai purtà il public en ina excursiun digitala en muntogna, da la diasviglia a las trais e mesa fin la returna en il chaschiel. L'maletg n'è betg in ornament: impona in urden che nus en il digital turnam constantamain. En muntogna nagin pensass da cumprar emprim l'equipament pli char e lura dumandà nua ch'el vul ir. En l'uffizi fain nus exactamain quai.
Suenter il viadi buca il temps, sco en il turissem veir: dapli grondas pretensiuns dals ospits, la forza dal martgà dals gronds concerts tecnologics, mancanza da coordinaziun, pertgè mintgin cultivescha ses propri giardinet, ed in slantsch tecnologic ch'è real, saja che nus plascha u betg. En questa tmpesta n'agida betg in tool, mabain trais dumondas sobras. Nua essan nus oz? Tgei è propi impurtant per nus? E tgei porta a la fin in effect tangibel? Tgi che rispunda a questas trais, porta gia mezza la legria da la cresta en il sacc.
Exactamain qua intervegn la post da specialitad turissem. Ella n'installescha nagina software preconfecziunada ni construescha sistems per nagin: ella agischa sco ina guida alpina digitala. Ella guardescha il context d'ina fatschenta, tracescha ses viadi personal, agida cun l'equipament, accumpogna lunsch il viadi e renda las persunas capablas da chattar lur atgna via. En il sacc van quatter chosas: carta e bussola sco enconschientschas d'orientaziun, cuorsa e vita en il chaschiel per il scomi, experta guidas alpinas digitalas, sco er segns e normas da segirezza sco standards e governance, pertgè che l'intent actual na vegnia mai pers da vista.
Che quai funcziuna sa mussa, betg mo affirmà. Differentas organisaziuns turissticas grischunas han realisà il workshop initial cun las guidas alpinas digitalas ed han uschia terminà las analisas da la situaziun actuala. Qua n'era mai la medesma soluziun: per in il chamin da reservaziun, per in auter simplamain l'urden en sias atgnas datas. Ed nagin è solet en muntogna: partners sco Marc Tischhauser (GastroGrischun), Jürg Domenig (HotellerieSuisse Grischun) e Marcus Gschwend (Implants da skis Grischun), ed uss er Digitourism, fan part da la cuorsa. Nagin sto scalir il Mont Everest digital en dwandsch mais: i va per il proxim pass individual, independent da nua che insatgi sa chatta oz. Sura aspettan lura quatter chosas da purtar en la val: in focus clar, dapli efficienza, cumpetenza digitala ed effect mesuraivel. Ed gie, il medem urden vala per ina stamparia u in studio medical exactamain il medem. Il viadi mida, il princip betg.
Daniel Rüfle (Digitourism Vallais): En il turissem valaisan è la teoria gia quotidianitad
Daniel Rüfle porta cun el quai che nus anc manca: la rutina da blers onns. Digitourism è in program pluriennal da Valais/Wallis Promotion/Promoziun economica Vallais, manà da CimArk, ed il ses punct da partenza correspunda surprendentamain cun quel da la post da specialitad turissem da GRdigital. Ina fatschenta turistica na daventan betg pli efficazia pertgè ch'ella daventa pli digitala, mabain cur che in problem concret sa reducescha. La tecnica vegn suenter il basegn, mai avant.
Il model valaisan è refreshantamain simpel. Orientaziun, ils specialists giavischads, in sustegn pragmatic, ed uss s'exprima in viadi vers l'acziun. Betg mintga idea sto daventar immediat in project, savens basta ina conversa, in curs, in pitschel impuls. Il bilanç che Rüfle ha purtà è impressiunant: tenor sias indicaziuns dapli da 600 fatschentas accumpognadas, pli che 80 specialists digitals certifitgads, dapli da 700 projects. La chosa pli ferma n'è betg la summa, mabain quai che cresce tranter ils projects: ina rait da contacts, confidenza e enconschientschas partidas.
Per nus il Vallais n'è betg in cuncurrent, mabain ina prova. El è uschia muntagnard, uschia fragmentà, uschia pluriling sco nus, ed è avant. Impurtant: quest model na porta betg mo il turissem. Orientaziun, specialists, accumpognament funcziuna en il commerzi, en la sanadad ed en la furmaziun il medem. Il sain n'avain nus betg da inventar, nus avain mo da caminар.
Ramona Brüniger (Monamedia): Tgi ch'aspetta che saja cumadaivel, na part mai
Ramona Brüniger, content creatrina e fundatrina da l'agentura Monamedia, ha cuntà la svolta en sia atgna carriera. Sco speakra radiofonistica tar Radio Grischa aveva ella in vast public, dentant ils auditurs al microfon daventavan pli vegls, durant che sia atgna generaziun viveva gia sin il telefon. Invece d'aspettar che il vegl medium sa adattia, è ella ida ella sezza nua ch'eran sias persunas. D'ina singula decisiun èn vegnids in'occupaziun ed in'interpresa.
Sia leziun s'adatta, tenor mia perspectiva, ad mintga destinaziun, ed il medem ad mintga fatschenta commerciala che vul vegnir chattada. La visibilitad sa crea nua che las persunas passan realmain lur temp, betg nua ch'in plan da marketing al prevesa. Tge grond saja il fossà mussa in zifer solet: mo il 36 pertschient da las PME svizras han atgnamain in sito web (KMU Digital Pulse 2025), durant che la clientella è dapi temp online e tschertga adina dapli furniders tras ils social media. In contribut onest, legermain imperfect, batta la producziun pli chara e brillanta. L'IA po gidar, dentant na substituescha betg quai che liga las persunas ad ina marca: ina vusch credibla, la medesma per onns.
Il punct essentzial sta en il tempo. Durant che en sesidas discutain sche in curt video s'adattia tar la marca, ha sia generaziun gia chattà la marca aulter. I na va betg dal sche, mabain da tgi che girescha propi il emprim contribut.
Roger Basler de Roca (Architect digital per models da fatschenta digitals): L'IA pli chara è quella che nagin chapescha
Roger Basler de Roca, antraprenader e docent, ha fat urden tranter hype e disencant. Ses pensament da basa era centrat: artificial è mo la maschina, il pensar sto restar tar l'uman. L'IA na nus solva betg dal rasunar, al contrari, ella pretenda che nus pensin avant, durant ed suenter.
Da quai ha fatg trais cumpetenzas da las qualas mintga fatschenta ha basegn, independent dal sector.
- Emprim: las atgnas datas. La chosa pli preziusa en ina resposta da l'IA è rar il model, mabain il material che ins dà a la maschina. Tgi che ordinescha e protescha ses atgns cuntegns ha ina levra pli gronda che quel ch'aspetta la proxima versiun.
- Segund: las instrucziuns. Inputs singles intelligents sa dissipan; dumandadas èn procedures repetiblas a las qualas s'attegna l'entira equipa.
- Terz: la verificaziun. Mintga funtauna sto vegnir examinada per actualitad, fidabilitad, provenienza ed intent avant che ins sa fida dad ella.
Tge necessari saja quest trittic mussa las cifras. Tenor l'etude dal martgà da lavur da las PME da AXA è la quota da PME svizras che utiliseschan l'IA s'augmentada en 2025 dal 22 al 34 pertschient. Para ina svolta. Mo: las applicaziuns pli frequentas restan translaziun e correspundenza. Diffusiun gie, profunditad rar. Exactamain qua s'integrescha l'idea pli acuta da Roger. Il daners pli intelligent per l'onn che vegn na fluescha betg en l'IA sezza, mabain en datas netas, sche pussaivel europeicas, ed en ils chefs che las tractan. Translatà per Grischun ed per mintga sector: betg la tecnica mancanta nus frena. È la mancanza da confidenza en atgna facultad da giudicar.
Quatter vias, in punct
Ina content creatrina, in fatschentader valaisan, in pensatur da l'IA ed in che accumpogna digitalmain il turissem grischun. Na pudess esser pli different. E tuttina èn tuts quatter arrivads al medem lieu. Nagin ha discurrì dal meglier tool. Tuts han discurrì da quai che vegn avant: emprim il problem giust, emprim las persunas, emprim las datas, emprim il curaschi da cumenzar.
Ed nagina da questas intuiziuns appartegna mo al turissem. Appartenan al stampader, a la Spitex, a la scola, a la vischnanca. Il turissem era en questa saira il palc. Dentant è vegni giugà il pez da l'entir chantun.
Al apericena: Presentaziun dals projects finanziads
Che tut quai n'è nagina teoria s'è mussà directamain suenter la part uffiziala. Al apericena invitava ina mostra da projects per in gir: (Grazia a Florian Herzog, Claudio Ghiringhelli, Gianluca Giuliani, Christian Wyrsch, Martin Cantieni, Markus Müntener, Samuel Porter, Jennifer Frei-Hofmann, David Hasler, Karin Lutz, Silvia Conrad, René Mettler, Nadine Ganz, Thomas Buchli, Mauro Gotsch). Nagin brillant, mabain projects en il medem da la pratica, sin ils quals lavuran fatschentas, organisaziuns e chefs grischuns. Exactamain quai da che s'era discurrì sin il palc era qua tangibel: persunas ch'han cumenzà invece d'aspettar l'instrument perfect. Tgi che vuleva saver co para la transformaziun digitala en Grischun concretamain, stueva en questa saira mo prender il got en maun ed ascutar.
Tgei resta: trais thesas
Thesa 1: Il progress al decida l'urden, betg l'instrument.
Tgi che cumenza cun la dumonda davart il tool construescha ina soluziun per in problem che forsa nagin ha. Tgi che cumenza cun il problem chatta l'instrument quasi da sez. En questa pitschna inversiun sta tut la differenza tranter activitad ed effect.
Thesa 2: Il capital è las atgnas datas e la facultad da giudicar, betg il model.
Il proxim update vegn d'ün mai da sez. Scaras èn datas atgnas ordinadas e persunas che sajan capablas er da contradir ina maschina. Ambas chosas na pon vegnir cumprads, mo construids.
Thesa 3: Digital na daventan ins betg tras intents, mabain tras cumenzar.
Discurrer da digitalisaziun è daventà cumadaivel tar nus. Cumenzar n'è el mai. La falida pli chara n'è betg il emprim pass fals, mabain quel che ins rimanda onn per onn.
Conclusiun: Co sta la transformaziun digitala en Grischun?
Tge digital è il chantun Grischun realmain? N'è betg als instruments, quels han tuts. Dependa da sche nus tschertgain per mintga project emprim il problem veir, da sche nus pigliain seriusamain nossas datas e nossas persunas, e da sche nus fain realmain il emprim pass invece da planischar el per in onn ulteriur.
La saira a Cuira ha mess sin il palc quatter provas da quai ed al apericena ulteriuras undisch tangiblas sper, mussond al medem temp che quest chantun è pli avant da quai che il discurs constant davart l'IA lascha supponer. Las existan gia, las fatschentas e las persunas che cumenzан, en il turissem ed unavertut. La nota amara sper: diffusiun na signifitgescha anc betg effect, ed èn anc memia paucas quellas che passan dal discurrer al far.
A la fin n'è nagina dumonda da tecnica, mabain da cumenzar.
Mia gratitudine vai a blers. Jon Erni ed al entir cussegl Nikolaus Schmid, Aixa Andreetta, Barbara Haller Rupf, Thomas Rechberger, Maurus Blumenthal, Carla Caspar, Reto Keller ed spezialmain anc ina giada a Nikolaus Schmid per la moderaziun, a James Cristallo ed a la ibW sco ospitanta, al cusseglier guvernativ Marcus Caduff per las pleds dal chantun sco er a tuts ils referents, ils quals inputs fitg differents han ensemen prudì ina frasa surprendentamain clara. Mia gronda gratitudine vai dentant a tuts quels che portan GRdigital: a noss commembers, als consults da sector che examineschan las dumondas, al chantun sco partenari fidaivel, a l'entira equipa da la sedaziun ed a tuts quels che nus sustegnan en quest viadi. Senza vus n'existiria ni l'associaziun ni l'excursiun en muntogna.
La registraziun da la saira è a disposiziun, dajeu in'egliada.
Ed uss ti, onestamain:
- Aspettas anc l'instrument perfect, u has gia cumenzà e n'has anc di a nagin?
- Tgi sto far il pass tenor ti: il chantun, las fatschentas, u a la fin mintga singula persuna?
- Ed discurrain nus en Grischun dapli che nus fain?
Pigliain ensemen la transformaziun digitala en il chantun Grischun en maun!
Avant!